Werken als waarnemer?

Stand van zaken Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (Wet DBA) voor tandartsen

De Wet DBA is in 2016 ingevoerd om beter te kunnen controleren of ZZP’ers wel echt zelfstandig werken of eigenlijk een verkapte werknemer zijn (schijnzelfstandige). De invoering van deze wet zorgde voor veel verwarring en onzekerheid, omdat het voor opdrachtgevers en zelfstandigen vaak onduidelijk was wat wel en niet mocht.

Om die onrust te verminderen, is destijds door het Ministerie van Financiën besloten om tijdelijk niet te handhaven op deze regels door een handhavingsmoratorium te hanteren.

Dit zogenaamde handhavingsmoratorium betekende dat de Belastingdienst geen boetes of naheffingen oplegde als de arbeidsrelatie achteraf toch als dienstverband zou moeten worden gezien, tenzij het duidelijk was dat een opdrachtgever de regels opzettelijk verkeerd gebruikte.

Per 1 januari 2025 - opheffing handhavingsmoratorium

Tot 1 januari 2025 was het handhavingsmoratorium nog actief. Vanaf 1 januari 2025 controleert de Belastingdienst weer op schijnzelfstandigheid bij ZZP’ers en opdrachtgevers en wordt er weer actief gehandhaafd op de Wet DBA. Dit houdt in dat de Belastingdienst volgens de bestaande regels gaat controleren of een arbeidsrelatie als dienstverband gezien moet worden. Dit betekent dat de Belastingdienst vanaf die datum weer boetes, naheffingen en andere correcties kan opleggen als zij van mening zijn dat er geen sprake is van ondernemerschap.

De Belastingdienst zal voor een correctie terugwerkende kracht toepassen tot 1 januari 2025. Voor de periode vóór deze datum kan de Belastingdienst binnen vijf jaar alleen correcties opleggen als er sprake was van opzettelijke misleiding (kwaadwillendheid) of als eerdere aanwijzingen niet zijn opgevolgd.

Controles vanaf 1 januari 2025

Bij de Belastingdienst werken ongeveer 80 FTE voor controles op schijnzelfstandigheid. De huidige wetgeving en regels blijven leidend bij het beoordelen van arbeidsrelaties, waarbij de Belastingdienst naar het geheel van de feiten ('holistische benadering') kijkt. De Belastingdienst heeft benadrukt dat ze alleen handhaven binnen de kaders van de bestaande wetten en dat ze afhankelijk zijn van eventuele wetswijzigingen in de toekomst.

Zachte landing (en de verlenging daarvan)

Om de markt te laten wennen aan de opheffing van het handhavingsmoratorium, is gekozen voor een ‘zachte landing’. Er is een overgangsperiode in heel het jaar 2025 van toepassing, waarin géén vergrijp- en verzuimboetes worden opgelegd, mits bedrijven kunnen aantonen dat ze stappen hebben ondernomen om schijnzelfstandigheid te voorkomen. Bij de zachte landing richt de Belastingdienst het toezicht op probleemgevallen in bepaalde sectoren met een verhoogd risico op gedwongen zelfstandigheid, onderbetaling en evidente schijnzelfstandigen. Ook wordt de voorkeur gegeven aan bedrijfsbezoeken i.p.v. direct boekenonderzoeken.

Gedeeltelijke verlenging van zachte landing in 2026

In december 2025 is besloten om de ‘zachte landing’ aanpak deels te verlengen voor heel 2026. Concreet houdt dit het volgende in:

Geen verzuimboetes in 2026
Oriënterend bedrijfsbezoek blijft eerste stap
Risicogerichte handhavingsstrategie op sectoren en situaties met een verhoogd risico op gedwongen zelfstandigheid, onderbetaling en evidente schijnzelfstandigen.

Nieuw per 2026 is het volgende:

Vergrijpboetes bij opzet of grove schuld, kunnen per 2026 wel worden opgelegd.

Zoals de situatie er nu voor staat, zal de ‘zachte landing’ benadering, per 2027 geheel vervallen.

Wet VBAR of Zelfstandigenwet?

De overheid heeft ook nog de Wet verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden (Wet VBAR) en de Zelfstandigenwet in behandeling. Het is de bedoeling dat de Wet VBAR of de Zelfstandigenwet de Wet DBA gaat vervangen. Oorspronkelijk was het de bedoeling dat de Wet VBAR op 1 juli 2026 zou worden ingevoerd, maar door de politieke realiteit (politieke steun voor de VBAR en de Zelfstandigenwet is erg verdeeld, geen zittend kabinet) is de verwachting dat die datum niet zal worden gehaald. De kans is zelfs aanwezig dat er helemaal geen nieuwe wet volgt in 2026, die de Wet DBA gaat vervangen.

Wat betekent dit alles voor u in de praktijk als tandarts?

Ondanks de verlenging van de zachte landing en alle onzekerheid over een eventuele vervanging of aanpassing van de Wet DBA, is het belangrijk om het risico op naheffingen door de opheffing van het handhavingsmoratorium zo klein mogelijk te houden. Wij raden het volgende aan:

Werk conform de afspraken in de modelovereenkomst. Controleer of de uitvoering van de overeenkomst (praktijk) overeenkomt met de gemaakte afspraken (op papier), dat de juiste versie van de overeenkomst wordt gebruikt en dat er geen regels of verplichtingen worden opgelegd die alleen voor werknemers gelden. De Belastingdienst kijkt namelijk altijd naar de feitelijke manier van werken.
Houd de ontwikkelingen in de gaten en bespreek regelmatig of jullie de samenwerking op de huidige basis kunnen voortzetten, of dat er aanpassingen nodig zijn. Denk na over andere vormen van samenwerking als de looptijd van de arbeidsrelatie een langere vorm heeft / krijgt.
Vermijd een gezagsverhouding en werk aan ondernemerschap, maak daarbij onderscheid met werknemers.
Let op details, gebruik juiste termen in communicatie (en opdrachtgever is niet uw werkgever), sta niet met uw gegevens op de verjaardagskalender van de praktijk, u behoort geen kerstpakket te ontvangen van de praktijkhouders, hoe wordt u gepresenteerd op de website van de praktijk, draagt u dezelfde werkkleding als vaste werknemers, etc.
Het oprichten van een besloten vennootschap (B.V.) om de Wet DBA te omzeilen, is geen oplossing.
Loop de gezichtspunten van het arrest Deliveroo na en leg de beoordeling van de arbeidsrelatie per geval / situatie vast.

Tot slot

Aangezien er sprake zal zijn van een holistische benadering waarbij naar het totale feitencomplex wordt gekeken om vast te stellen of iemand al dan niet als zelfstandig ondernemer kwalificeert, moet iedere situatie apart beoordeeld worden.

Werken als ZZP’er is nog steeds goed mogelijk! Van belang daarbij is en blijft dat een ZZP’er ook inderdaad als zelfstandige werkzaamheden verricht, zonder dat er sprake is van een gezagsverhouding en waarbij de ZZP’er over voldoende verschillende opdrachtgevers beschikt, ondernemersrisico loopt, investeringen doet, etc.

Heeft u vragen over de gezichtspunten van het arrest Deliveroo, of wilt u dat wij u helpen met het beoordelen van uw arbeidsrelatie, neem dan contact met ons op.